Zaloguj
Reklama

Próchnica zębów

Źródło tekstu:

  • [1]Bax-Adamowicz A., Zależność występowania choroby próchnicowej zębów u pacjentów z astmą oskrzelową w aspekcie czasu trwania choroby i jej terapii, Nowiny Lekarskie, 2013, 82, 2, s. 130-133
    [2]Bax-Adamowicz A., Borysewicz-Ledwicka M., Występowanie próchnicy zębów u dzieci chorujących na astmę oskrzelową,Developmental period Medicine, 2013, XVII, 3, s. 257-264
    [3]Bromblik A., Wierzbicka M., Szatko F., Wpływ uwarunkowań środowiskowych na zapadalność i przebieg próchnicy zębów u dzieci, Czasopismo Stomatologiczne63, 5, s. 301-309, 2010, http://www.czas.stm.net
    [4]Dybiżańska E., Pierzynowska E., Strużyńska I., Zawadziński M., Wierzbicka M., Występowanie próchnicy u dzieci 12 letnich w Polsce w okresie kolejnych zmian zarządzania finansowania opieki zdrowotnej, Stomatologia Współczesna, 2004(11), s. 4, 8-13
    [5]Jańczuk Zbigniew, Próchnica zębów, zapobieganie, klinika i leczenie, Warszawa, PZWL, 1994
    [5]Karwat I.D., i wsp., Kliniczne i laboratoryjne wykładniki niedoboru witaminy D u dzieci i młodzieży ze zmianami próchnicowymi zębów, Problemy Higieny i Epidemiologii, 2013, 94910, s. 122-129
    [7]Krzywiec E., i wsp., Wybrane zachowania żywieniowe a występowanie próchnicy u młodzieży, Przegląd Epidemiologiczny, 2012, 66, s. 713-721
    [8]Pawka B., Dreher P., Herda J., Szwiec I., Krasicka M., Dental caries in children as a social problem, Problemy Higieny i Epidemiologii, 2010, 91(1), s. 5-7
    [9]Pawlaczyk-Kamińska T., Nowe propozycje leczenia próchnicy zębów mlecznych-na podstawie piśmiennictwa, Czasopismo Stomatologiczne, 2010, 10, s. 638-644
    [10]Petersen P.E.: Changing oral health profiles of children in Central and Estern Europe –Challenges for the 21st century. WHO, petersenpe@who.int.)
    [11]Sygit M., Sygit B., Problemy zdrowia publicznego w polityce zdrowotnej Państwa Polskiego, Zdrowie Publiczne, 2008, 113, 3/4, s. 303-307
    [12]Skawińska A., i wsp., profilaktyka choroby próchnicowej, Standardy Medyczne Pediatria, 2011, tom 8, s. 768-773
    [13]Staśkiewicz T., Analiza wpływu wybranych czynników na intensywność próchnicy wczesnej, Annales Academiae Medicae Stetinensis, 2012, 58, 2, s. 36-39
    [14]Szymańska J., Szalewski L., Próchnica zębów mlecznych w populacji polskich dzieci w wieku 0,5-6 lat, Zdrowie publiczne, 2011, 121910, s. 86-89
    [15]Światowe problemy w chorobach jamy ustnej. Nowy Raport WHO. www.gazetalekarska.pl
    [16]Wierzbicka M., Jodkowska E., Szatko F., i wsp., Ogólnokrajowy Monitoring zdrowia jamy ustnej i jego uwarunkowań – Stan zdrowia jamy ustnej dzieci i młodzieży. Zakład Stomatologii Zachowawczej AM w Warszawie, Katedra Higieny i Epidemiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, Warszawa, 2008, s. 14-31
    [17]Wójcicka A., i wsp., próchnica wieku rozwojowego chorobą cywilizacyjną, Przegląd Epidemiologiczny, 2012, 66, s. 705-711

Kategorie ICD:


Próchnica zębów
Fot. Pantherstock
(5)

Próchnica zębów jest chorobą społeczną ściśle związaną z warunkami cywilizacyjnymi. Występuje we wszystkich krajach świata, a jej intensywność dotyczy szczególnie tej populacji, która spożywa w dużych ilościach oczyszczone cukry [3, 7, 8, 14, 17].

Reklama

Dane ogólne

Według WHO próchnica jest najbardziej rozpowszechnioną chorobą narządu żucia i występuje u osób w każdym wieku. Jest to miejscowy proces patologiczny pochodzenia zewnątrzustrojowego prowadzący do odwapnienia i rozpadu twardych tkanek zęba, tworzenia ubytków, nieodwracalnej destrukcji zębów, zmian zapalnych w tkance okołozębowej, a w efekcie utraty uzębienia [8, 12, 15, 17]. Szczególnym problemem jest próchnica w populacji wieku rozwojowego. W 5-6 rż pojawiają się zęby stałe, a w 12-13 rż kończy się proces wymiany uzębienia, które ma nam służyć już do końca życia [8].

Zaleceniem Światowej Organizacji Zdrowia jest dążenie do obniżenia częstości występowania próchnicy u dzieci 6 letnich do 30% w 2015 r. i do 20% w 2020 r.   a w populacji 12 latków  wskaźnika intensywności próchnicy do wartości poniżej 1 [3, 14, 17]. Polska należy do niewielu krajów Europy, w którym występowanie próchnicy jest ciągle wysokie, a dane epidemiologiczne nie były i nadal nie są zadowalające [8, 17]. 

Próchnica zębów jest również problemem zdrowotnym w większości krajów wysoko rozwiniętych i obejmuje 60–90% dzieci szkolnych oraz większość dorosłych [3, 10].  Choroba rozpoczyna się często około 6-8 mż w pierwszych zębach mlecznych, obejmuje kolejno wyrzynające się zęby, a zachorowalność zwiększa się wraz z wiekiem. W Polsce u dzieci 2-3 letnich stwierdza się ją  u 35-50% populacji, w 3-4 roku życia u 56-60%, a między 6 a 7 rokiem życia może sięgać 85-100%. Wśród badanych dzieci 12 letnich stwierdzono  prawie 90% częstość występowania próchnicy [8, 14, 17].

W Polsce wolnych od próchnicy jest zaledwie 14% dzieci w wieku 6 lat, 19,3% 12 latków i jedynie 0,1% osób dorosłych w wieku 35-44 lat [3, 14]. Nie tylko frekwencja próchnicy, czyli odsetek dzieci dotkniętych chorobą próchnicową jest w Polsce wysoki. Niekorzystna jest również intensywność próchnicy, gdyż statystyczne dziecko w naszym kraju kończące okres przedszkolny ma ponad 5 zębów mlecznych dotkniętych chorobą [3].Próchnica wczesnego dzieciństwa to obecność jednego lub więcej zębów z próchnicą, usuniętych lub wypełnionych z jej powodu u dzieci w pierwszych 6 latach życia, a postacią ciężką jest jakakolwiek zmiana próchnicowa na powierzchniach gładkich zębów u dziecka poniżej 3 roku życia [5].

fot. ojoimages

Rozwój zmian próchnicowych

Zmiany próchnicowe rozwijają się na zębach pokrytych płytką nazębną zawierającą bakterie stanowiące florę jamy ustnej, rozkładające cukier zawarty w produktach spożywczych i wytwarzające kwasy organiczne niszczące szkliwo [5, 7, 12]. Wczesny etap niszczenia zęba może być odwracalny, a odbywa się to poprzez wychwyt i odkładanie wapnia, fluoru i fosforanów w tkance zębowej. Istotną rolę odgrywa fluor, który jest katalizatorem umożliwiającym wbudowywanie składników mineralnych w  strukturę tkanek zęba [12]. W zdrowych warunkach procesy niszczenia i naprawy tkanki zębowej pozostają w równowadze, a do powstania i rozwoju próchnicy dochodzi przy zaburzeniu proporcji między czynnikami ochronnymi a próchnicotwórczymi. Fluor zawarty w pastach, żelach i płynach do płukania jamy ustnej wzmacnia i remineralizuje szkliwo oraz tworzy warstwę ochronną na powierzchni wszystkich zębów, która skutecznie chroni zęby przed atakami kwasów i rozwojem próchnicy, hamuje także metabolizm bakterii próchnicotwórczych i ich namnażanie się.

Reklama
(5)
Komentarze